Veelbelovende pilotstudie over het tegengaan van bodemdaling

Wanneer veen afbreekt, komt er koolstofdioxide vrij en daalt de bodem. In Nederland zijn er veel veengronden, ook in de Bloemendaal Polder. Hier kan het grondwaterpeil tijdens droge periodes aanzienlijk dalen. Hierdoor kan zuurstof het veen binnendringen, wat leidt tot snellere afbraak en hogere uitstoot van broeikasgassen. Er kunnen maatregelen worden genomen om het veen vochtig te houden en bodemdaling te minimaliseren.

Een waterdeskundige die in de winter monitoringswerkzaamheden uitvoert in een open landschap

Veldwerk in de Polder Bloemendaal

Key takeaways

Extra water werd tijdens droge periodes in de bodem geïnfiltreerd en tijdens natte periodes weer afgevoerd. Dit werd gerealiseerd met een drainagesysteem met op afstand bedienbare sluizen.
Tijdens de extreem droge zomer van 2022 was het mogelijk het veen vochtig te houden. De afbraak van veen vertraagde en de uitstoot van broeikasgassen werd verminderd. Het effect van infiltratie was kleiner tijdens de natte jaren 2023 en 2024.
Infiltratie in het pilotperceel voorkwam bodemdaling en hield tot 70 cm meer water vast in vergelijking met het referentieperceel.
Het hogere grondwaterpeil leidde in 2022 tot lagere koolstofdioxide-uitstoot, maar tot iets hogere methaanuitstoot. De netto-uitstoot van broeikasgassen op het pilotveld was ongeveer 3,8 ton CO2-equivalent per hectare lager.

Projectgegevens

Gestart: 2022 – Voltooid: 2024
Ref: 211282 | Status: Voltooid
Projecttitel: Polder Bloemendaal Pilotproject Bodemdaling

Achtergrond

Met als doel het behoud van het Nederlandse veenweidelandschap door bodemdaling te verminderen, heeft de Stichting Weids Bloemendaal een proef opgezet om een maatregel te testen die veenafbraak en bodemdaling tegengaat.

In deze pilot heeft Acacia Water onderzocht hoe actief grondwaterbeheer kan helpen de afbraak van veen te vertragen en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

Activiteiten

Tijdens de pilot werden de waterstanden in het pilotveld gecontroleerd door slootwater via ondergrondse drainagebuizen te infiltreren en af te voeren. Dit systeem werkt met op afstand bedienbare sluizen. Wanneer deze open zijn, stroomt water van de sloot naar de drainagebuizen. Hierdoor kan extra water aan de bodem worden toegevoegd tijdens droge periodes (infiltratie) en overtollig water worden afgevoerd tijdens natte periodes (drainage).

Het drainagesysteem is een speciaal type passief waterinfiltratiesysteem (PWIS), waarbij de drains direct zijn aangesloten op de sloot. Hierdoor kan het grondwaterpeil nauwkeuriger worden beheerd dan bij een volledig passief systeem.

In de tweede helft van 2021 werd drainage aangelegd aan de westzijde van het geselecteerde veld in de Polder Bloemendaal. Aan de oostzijde werd geen drainage aangelegd, maar werden wel hydrologische metingen verricht om de effecten van de maatregel op het pilotveld te vergelijken met de ‘normale situatie’ op het referentieveld.

Acacia Water voerde metingen uit van de grondwaterstanden en de samenstelling van het water in de bodem. De hoeveelheid water die in en uit de buizen stroomde, werd gemeten door Broere Irrigatie. De uitstoot van broeikasgassen (CO2 en methaan) werd gemeten door Ko van Huissteden van V.O.F. Kytalyk Koolstofcyclusonderzoek, met gebruik van een model van de Vrije Universiteit Amsterdam (Peatland-VU) om de CO2- en methaanuitstoot te berekenen. Methaan kan in veen gevormd worden bij hoge grondwaterstanden en draagt per gram dat wordt uitgestoten meer bij aan de opwarming van de aarde dan een equivalent hoeveelheid CO2.

Bevindingen

Het geïnstalleerde drainagesysteem bleek goed te werken om te voorkomen dat de grondwaterstanden tijdens droge periodes te ver daalden. Het grootste effect van het systeem werd gezien tijdens het droogste meetjaar (2022): de grondwaterstanden op het testveld waren tot 70 cm hoger dan op het referentieveld.

Er waren echter iets hogere methaanemissies op het pilotveld. Het verschil tussen het referentieveld en het pilotveld bedroeg ongeveer 3,8 ton CO2-equivalent (combinatie van uitgestoten CO2 en methaan) per hectare, met hogere emissies op het referentieveld.

Op het pilotveld hield het systeem de bovenzijde van het veen voldoende vochtig. Zuurstof drong niet door in het veen en de afbraak van veen bleef minimaal. Op het referentieperceel, waar geen water werd toegevoegd, bleef het veen ook redelijk vochtig, maar later in de zomer verschenen brede en diepe scheuren waar zuurstof het veen kon binnendringen.

In de nattere jaren 2023 en 2024 waren de verschillen in grondwaterstanden tussen het pilotveld en het referentieveld veel kleiner. Als gevolg hiervan was er in die jaren bijna geen verschil in de gemodelleerde uitstoot tussen de twee velden. De vermindering van de uitstoot van broeikasgassen was daarom sterk afhankelijk van het weer, met het grootste effect in het droogste meetjaar.

Het is waarschijnlijk dat het geteste drainagesysteem helpt om bodemdaling te verminderen.

Projectgebied

De veengrond in de Polder Bloemendaal nabij Gouda is een typisch voorbeeld van de veengronden die vaak in het westen van Nederland worden aangetroffen. De bovenste laag van de bodem, de bovenlaag, is ongeveer 45 cm dik. Deze laag bestaat uit een mengsel van klei, slib, zand en stedelijk afval en is sinds de Middeleeuwen over het land verspreid. De bovenlaag bedekt het veen. De grondwaterstanden in dit gebied zijn meestal hoog, maar tijdens droge periodes kan het grondwater tot een meter onder het maaiveld dalen. Er kunnen maatregelen worden genomen om het grondwater op een hoger niveau te houden. Dit helpt de afbraak van veen te verminderen en daarmee de CO2-uitstoot. Momenteel wordt dit type bodem voornamelijk gebruikt voor landbouwactiviteiten, waaronder veeteelt en graswinning.

Geografische reikwijdte: Lokaal

Downloads en Links

Publiekssamenvatting Proef tegen bodemdaling polder Bloemendaal veelbelovend (Dutch only)

Download

Eindrapport Hydrologische Analyse Bloemendaal (Dutch only)

Download

Integrale eindrapportage pilotproject bodemdaling polder Bloemendaal (Dutch only)

Download

In samenwerking met

Neem contact op met

Gerelateerde onderwerpen:

Bodemdaling, Drainage, Klimaatbestendigheid

Projects

Acacia Water collega's bezig met veldwerk.

Waterwerk: Onderzoek naar waterbesparende irrigatietechnieken

Bedrijfseenheid, Land, Nederland, Water voor landbouw

Door klimaatverandering komen extreme weersomstandigheden steeds vaker voor. De landbouw ondervindt daarvan problemen: zowel wateroverlast als watertekort leiden in Nederland tot complicaties. Het project Waterwerk doet onderzoek naar waterbesparende irrigatietechnieken.

Hydrologische modellering voor onderbouwde beslissingen in waterplanning en investeringen

Bedrijfseenheid, Land, Modelleren, Training, Veldwerk, Waterbalans, Waterveiligheid, Yemen

In Jemen is sprake van dalende productiviteit in de landbouw en toenemende ondervoeding onder de bevolking. Dit is het gevolg van de extreme druk op de watervoorraden. Den SWAT-model (Soil Water Assessment Tool) voor het hele stroomgebied geeft eerste schatting van de waterbalans en de belangrijkste hydrologische processen.

CO2-uitstoot tegengaan: modelonderzoek van innovatief veen vernatten

Data-analyse en modellen, Water voor landbouw

In een haalbaarheidsstudie heeft Acacia Water onderzocht in hoeverre een druppelinfiltratiesysteem (DIS) kan bijdragen aan het vernatten van veenbodems en het terugdringen van broeikasgasuitstoot. Deze modellering laat het effect zien van verschillende DIS-varianten op grondwaterstand, bodemvocht, temperatuur en emissies. DIS wordt al succesvol toegepast op landbouwgrond. Voor vernatting van veen is dit nieuw. De effecten op grondwaterstanden, bodemvocht en daarmee op broeikasgasemissie en graslandopbrengst zijn hier nog niet goed bekend en beproefd.

Veelbelovende pilotstudie over het tegengaan van bodemdaling

Key takeaways

Projectgegevens

Achtergrond

Activiteiten

Bevindingen

Projectgebied

Downloads en Links

In samenwerking met

Opdrachtgever:

Gefinancierd door:

Projectpartners:

Neem contact op met

Tessa van Hateren

Gerelateerde onderwerpen:

Projects

Contact

Regionaal kantoor